Sanatın Çeşitlendirilmesi

24 March 2015

Neyi niçin yaptığın ana belirleyici olmaktan çıktığından beri, Cezanne'dan itibaren nasıl yaptığın (nasıl göründüğüyle ilintili ki bu felsefi sanat, kuramsal aynı zamanda da yaşama bakışla ilgili bir durumdur) öne çıkmaya başladı, ki bundan sonra resim bir yüzey olarak , ve bir yüzeyde yapılan kuramsal deneyler olarak görülmeye başlandı, ta ki Picasso'nun yaptığı saçmalıklara kadar vardı bu iş. Manet'nin yaptıkları da post-moderndi, daha evvel yapılan malzemeyi kullanarak daha başka nasıl yapılabilir olgusu çalışıldı. Şimdi ise kimse resmi görmüyor, bakışlar hep yüzeyde kalıyor, daha başka nasıl yapılabilir bu iş, oyna dur!

Oysa resim bir şey taşımıyorsa resim değildir. Aynı malzemenin çeşitlendiğini ve tüm çeşitlemeleri gördükçe, sanatın sanat tarihi açısından ancak önemli olabilecek ve sadece bir dönem için önemli olabilecek kısmı ortaya çıkar. Nasıl yapıldığı, taşınan şeyin daha iyi, daha güzel, daha kalıcı algılanmasını sağlamasıyla anlamlıdır, bu yönüyle değer kazanır. Bu bakımdan teknik açdan önemlidir sadece, o kadar! Sanatçı insanın dünyada varoluşunun doğasını araştıran kişi olmalıdır, girilmedik alan kalmamalıdır, beynin bütün küçük çukurcuklarına kadar dalınabilmeli, bütün kapılar açılmalıdır, derine, daha derine gidilebilmelidir. Bunun yolu da içeriktir, neyi niçin yaptığımızdadır, nasıl yaptığımızda değil. Sanatçının kapıları nasıl açabildiği sanat tarihçisinin, sanat kuramcısının sorunudur, sanatın kendisiyle ilgisi yoktur. Sanatçi keşfettiği bu anahtarla benzer kapıları açmaya devam ediyorsa, o da ruhsal açıdan tükenmiş demektir. Artık bir şey yaratmıyordur, aynı odada dolanıp duruyordur. Çeşitlilik başka odaları, evleri, şehirleri, ülkeleri, kıtaları dolaşmakla olur. Hatta kendi dünyasında kalmayabilir de...tercih edilir! Bu da felsefedir. Nasıl ki şairler aslında birer filozoftur ressamlar da insan doğasını araştıran, elinde anahtar, algı kapılarını açan gezgin filozoflar olmalıdır. Bana birisi gelip burada bu rengi ne kadar güzel kullanmış, resmin kompozisyonu çok güzel olmuş, nasıl bir teknik kullanıyorsunuz, dese resmimi görmediğini anlarım. Küçük bir kardeş gelip bana 'çok güzel resim yapıyorsun' dese çok bozulurum. Resmi görmeyenler gitsinler güzel kravatlar seçsinler, evlerine güzel perdeler assınlar.